Từ bao đời nay, câu ca dao “Hỡi cô thắt lưng bao xanh / Có về Ân Thi với anh thì về / Ân Thi có chả lợn sề / Có têm trầu mặn, có nghề dệt thảm…” có lẽ đã nhầm lẫn đôi chút với vùng đất Nga Sơn, bởi khi nhắc đến chiếu cói, người Việt Nam ngay lập tức nhớ đến câu “Chiếu Nga Sơn, gạch Bát Tràng / Vải tơ Nam Định, lụa hàng Hà Đông”. Chiếu cói Nga Sơn từ lâu đã không chỉ là một vật dụng sinh hoạt quen thuộc trong mỗi gia đình người Việt mà còn trở thành một biểu tượng văn hóa, một tác phẩm nghệ thuật thủ công tinh xảo chứa đựng biết bao mồ hôi, công sức và tâm huyết của những người thợ lành nghề. Trong những năm gần đây, việc lựa chọn một đôi chiếu cói Nga Sơn thật đẹp, thật chất lượng để làm quà biếu tặng cho ông bà, cha mẹ, người thân trong những dịp lễ Tết, tân gia, hay làm quà lưu niệm cho bạn bè quốc tế đang trở thành một xu hướng vô cùng tinh tế và mang đậm bản sắc dân tộc. Tuy nhiên, giữa thị trường vàng thau lẫn lộn như hiện nay, không phải ai cũng biết cách để chọn được những tấm chiếu chuẩn gốc Nga Sơn. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ đến bạn những kinh nghiệm chọn mua chiếu cói Nga Sơn chuẩn nhất, chi tiết nhất để món quà của bạn thực sự ý nghĩa và trọn vẹn.
1. Lịch sử và ý nghĩa của chiếc chiếu cói Nga Sơn
Nằm ở vùng ven biển của tỉnh Thanh Hóa, huyện Nga Sơn được thiên nhiên ưu đãi cho những bãi bồi ven biển phù sa màu mỡ, tạo điều kiện vô cùng thuận lợi cho cây cói sinh trưởng và phát triển. Cói Nga Sơn nổi tiếng khắp cả nước nhờ sợi nhỏ, dài, dai, óng mượt và có độ bền rất cao. Từ những sợi cói tự nhiên này, qua bàn tay tài hoa và khối óc sáng tạo của những nghệ nhân nông dân, chúng đã được hóa phép thành những tấm chiếu hoa, chiếu trơn, chiếu đậu đẹp mắt. Nghề dệt chiếu cói ở Nga Sơn đã có lịch sử hàng trăm năm, truyền từ đời này sang đời khác, trở thành cần câu cơm và cũng là niềm tự hào to lớn của người dân nơi đây. Những tấm chiếu không chỉ dùng để trải giường, trải phản mà còn là chứng nhân cho biết bao thăng trầm của lịch sử, gắn bó với những kỷ niệm buồn vui của vô số gia đình Việt Nam.
Biếu tặng chiếu cói không chỉ đơn thuần là tặng một vật dụng hữu ích, mà đó còn là cách để trao gửi sự quan tâm đến giấc ngủ, sức khỏe của người nhận. Chiếu cói tự nhiên có đặc tính điều hòa nhiệt độ tuyệt vời: mùa hè nằm rất mát mẻ, thấm hút mồ hôi tốt; mùa đông lại mang đến cảm giác ấm áp, không bị lạnh lưng như các loại chiếu trúc, chiếu nhựa hay nệm công nghiệp. Đối với người già, nằm chiếu cói giúp hỗ trợ tốt cho cột sống, giảm đau lưng và mang lại giấc ngủ sâu hơn. Đối với trẻ nhỏ, chiếu cói êm ái, an toàn cho làn da nhạy cảm. Do đó, một đôi chiếu cói Nga Sơn dệt tay thủ công tinh xảo, mép chiếu được gấp viền cẩn thận, họa tiết sắc nét chính là món quà sức khỏe vô giá, thể hiện tấm lòng hiếu kính và sự trân trọng của người tặng.
2. Kinh nghiệm chọn mua chiếu cói Nga Sơn chuẩn nhất
Để chọn được một tấm chiếu cói Nga Sơn đích thực, bạn cần phải huy động cả thị giác, xúc giác và khứu giác. Dưới đây là những tiêu chí quan trọng không thể bỏ qua:
a. Quan sát chất lượng sợi cói và màu sắc
Chiếu cói Nga Sơn chuẩn có sợi cói nhỏ, thon, dài và rất dai. Khi nhìn bằng mắt thường, bạn sẽ thấy bề mặt chiếu có độ bóng tự nhiên, các sợi cói đều tăm tắp, không bị to nhỏ bất thường. Về màu sắc, nếu là chiếu trơn (chiếu trắng), sợi cói sẽ có màu trắng ngà hoặc hơi ngả vàng chanh nhẹ nhàng, màu sắc rất tự nhiên, không trắng toát như các loại chiếu bị tẩy trắng bằng hóa chất. Nếu là chiếu hoa (chiếu in hoặc dệt hoa văn), màu sắc của các họa tiết (thường là màu đỏ, xanh lá cây, vàng) sẽ rất tươi tắn nhưng lại có độ lỳ nhất định, không bị phai màu dễ dàng, ranh giới giữa các mảng màu rõ nét, không bị lem luốc.
b. Cảm nhận qua xúc giác: Độ dày và độ chắc chắn
Khi mua chiếu, bạn hãy dùng tay sờ và vuốt nhẹ lên bề mặt chiếu. Chiếu Nga Sơn chuẩn khi sờ vào sẽ có cảm giác mịn màng, mát rượi, không có những mắt sần sùi hay đầu cói sắc nhọn đâm lên. Tiếp đó, hãy nhấc tấm chiếu lên, chiếu dệt thủ công Nga Sơn thường dày dặn, cầm rất nặng và chắc tay. Hãy thử gập nhẹ hoặc cuộn chiếu lại, bạn sẽ cảm nhận được độ đàn hồi và sự dẻo dai của sợi cói. Đặc biệt, hãy kiểm tra kỹ phần mép chiếu (biên chiếu). Biên chiếu Nga Sơn được những người thợ dệt bo viền vô cùng cẩn thận, các sợi đay (sợi dọc) được thắt nút chặt chẽ, đảm bảo trong quá trình sử dụng chiếu không bị bung mép hay xộc xệch.
c. Mùi hương tự nhiên của cói
Đây là một đặc điểm rất dễ nhận biết nhưng lại hay bị bỏ qua. Chiếu cói Nga Sơn mới dệt luôn tỏa ra một mùi thơm dịu nhẹ, ngai ngái rất đặc trưng của cây cỏ tự nhiên, mùi hương của nắng gió vùng biển và của bùn đất phù sa. Tuyệt đối không chọn những tấm chiếu có mùi hắc, mùi chua hay mùi hóa chất nồng nặc, bởi đó có thể là chiếu đã bị xử lý bằng chất chống mốc độc hại hoặc nhuộm màu bằng phẩm màu kém chất lượng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người sử dụng qua đường hô hấp và tiếp xúc da.
d. Lựa chọn họa tiết và kích thước phù hợp với mục đích tặng
Chiếu Nga Sơn có rất nhiều loại để bạn lựa chọn làm quà. Nếu tặng cho ông bà, người lớn tuổi, bạn nên ưu tiên những đôi chiếu trơn (chiếu trắng) dệt dày dặn, loại chiếu đậu cao cấp, hoặc chiếu có in chữ “Thọ”, “Phúc”, hoa sen mang ý nghĩa trường thọ, bình an. Nếu tặng cho các cặp vợ chồng mới cưới, chiếu hoa dệt chữ “Song Hỷ”, hoa hồng, chim uyên ương với màu sắc đỏ rực rỡ sẽ là lời chúc phúc tuyệt vời nhất. Về kích thước, hãy khéo léo tìm hiểu kích thước giường của người nhận (1m2, 1m6x2m, 1m8x2m, 2m2…) để chọn chiếu cho vừa vặn, tránh tình trạng mua về bị hụt hay bị thừa quá nhiều làm mất thẩm mỹ.
3. Đến tận nơi để trải nghiệm và mua sắm
Nếu bạn có thời gian, không gì tuyệt vời hơn là thực hiện một chuyến du lịch đến vùng đất Thanh Hóa, ghé thăm tận các làng nghề dệt chiếu truyền thống ở các xã Nga Thanh, Nga Liên, Nga Tiến thuộc huyện Nga Sơn. Tại đây, bạn sẽ được tận mắt chứng kiến toàn bộ quy trình làm ra một chiếc chiếu: từ khâu gặt cói, chẻ cói, phơi cói dưới cái nắng chói chang, cho đến khâu nhuộm màu và dệt chiếu. Sự nhịp nhàng của những tiếng lách cách thoi đưa, sự tần tảo của những người phụ nữ miệt mài bên khung dệt chắc chắn sẽ để lại trong bạn những ấn tượng khó phai. Bạn có thể tự tay lựa chọn những tấm chiếu ưng ý nhất ngay tại xưởng, thậm chí đặt dệt theo kích thước và hoa văn yêu cầu với mức giá tận gốc vô cùng hợp lý. Đồng thời, bạn cũng có thể tham khảo thêm kinh nghiệm phượt Nga Sơn để kết hợp tham quan các danh lam thắng cảnh nổi tiếng khác nơi đây như Động Từ Thức, Cửa biển Thần Phù, hay đền thờ Mai An Tiêm, thưởng thức đặc sản gỏi nhệch trứ danh, tạo nên một chuyến đi đầy ý nghĩa và đáng nhớ.
4. Cách bảo quản chiếu cói Nga Sơn làm quà tặng luôn bền đẹp
Sau khi đã chọn được một đôi chiếu ưng ý, nếu bạn cần đóng gói để gửi đi xa, hãy cuộn tròn chiếu thật chặt theo chiều dọc, dùng màng nilon hoặc giấy xi măng bọc kín lại để tránh ẩm mốc và bụi bẩn trong quá trình vận chuyển. Tuyệt đối không gấp nếp chiếu làm gãy sợi cói.
Ngoài ra, hãy cẩn thận dặn dò người nhận về cách bảo quản chiếu cói để sản phẩm được bền lâu. Khi mới mua về, nên dùng khăn ẩm lau sạch bề mặt chiếu và phơi dưới bóng râm có gió nhẹ cho bay bớt mùi bụi cói, không nên phơi dưới ánh nắng mặt trời quá gắt sẽ làm sợi cói bị giòn, dễ gãy. Trong quá trình sử dụng, nếu chiếu bị dính bẩn, chỉ cần dùng giẻ ướt lau sạch rồi phơi khô. Hàng tuần nên giũ sạch bụi bẩn và phơi chiếu ra chỗ thoáng gió để ngăn ngừa vi khuẩn và nấm mốc phát triển. Khi hết mùa không sử dụng, cần giặt sạch, phơi thật khô, sau đó cuộn tròn, bọc kín trong túi nilon và cất ở nơi khô ráo, cao ráo. Nếu tuân thủ đúng những cách bảo quản này, một chiếc chiếu cói Nga Sơn có thể có tuổi thọ lên tới 5-10 năm mà vẫn giữ được độ bền đẹp.
5. Lời kết
Trong nhịp sống hiện đại hối hả, khi mà con người ngày càng bị bủa vây bởi vô số các sản phẩm công nghiệp, hóa học, thì những vật dụng mang đậm tính tự nhiên, thủ công truyền thống như chiếu cói Nga Sơn lại càng trở nên vô giá. Chọn mua chiếu cói Nga Sơn làm quà tặng không chỉ là sự trao gửi yêu thương, sự chăm sóc sức khỏe thiết thực dành cho những người thân yêu, mà còn là một hành động đẹp góp phần gìn giữ, tôn vinh và phát triển một làng nghề truyền thống lâu đời của dân tộc. Hy vọng với những kinh nghiệm chi tiết đã được chia sẻ trong bài viết này, bạn sẽ có thêm những kiến thức hữu ích để tự tin lựa chọn được những đôi chiếu cói Nga Sơn chuẩn xác nhất, ưng ý nhất, mang đến niềm vui và sự hài lòng trọn vẹn cho những người nhận món quà đầy ý nghĩa này.
Để lại một bình luận